از نظراسلام، انسان ها داراي خزانههاي عقلي ميباشند كه بايد آنها را گشود، و نيز داراي معرفت هاي فطري نهان ماندهاي هستند كه آنها را ميتوان با تذكر از فراموشي به درآورد.
مأموريت انبيا تنها علم دادن نيست، بلكه مهمتر از آن تذكر دادن است. به آدمي معارفي عنايت شده است كه او بدون اينكه از چگونگي آن معارف باخبر باشد احساس ميكند كه با آنها آشناست.
در اسلام انسان به صورتي تربيت ميشود كه بنده كامل الهي باشد و مطيع و تسليم اوامر پروردگار گردد. ميداند كه او در مقابل پروردگارش هيچ است، فقير و محتاج است، هيچ قدرتي ندارد، توانش خدادادي است و فهمش منشأ الهي دارد. به همين جهت او، بنا بر هدايت عقلِفطري راغب به اطاعت خداي قادر و غني است.
مكارماخلاق، سجاياي عالي اخلاقي هستند كه صفت انسان ميشوند. اين مكارم جزء لايتجزّاي زندگي او ميشوند، و هميشه در هر عملي بروز و ظهور دارند، او با آن مكارم، زندگي ميكند و با آنها نيز ميميرد. عاليترين مكارماخلاق را پيامبراكرم (ص) ابلاغ فرموده و ايشان با بعثت خود تمام كنندهي انواع مكارم بودهاند.
ازجملهي اين طرحها ميتوان به "طرح کرامت" اشاره نمود. طرح کرامت، طرحي است که هدف کلي آن پاسداري از "کرامت" و "عزت نفس" دانشآموزان است و در صدد است فضايي فراهم سازد که در آن انسانهاي کريم رشد و نمو يابند (مرادحاصل و همکاران،1381، ص25). اين مهم با ايجاد فضايي غيررسمي در مدرسه و در خلال برنامههاي رسمي اتفاق ميافتد.
ترتيب کار به اين شکل است که در فرآيند اجراي طرح کرامت در محيطهاي مدرسه و خانواده زمينهاي فراهم ميگردد تا دانشآموزان:
· از کرامت انساني و مقومهاي مربوط شناخت پيدا کنند.
· با شيوههايي آشنا شوند که بتوانند کرامت خود را توسعه دهند.
· در جريان مواجهه با مقومهاي کرامتي با شناخت از تواناييهاي خود، آنها را بروز داده و به واجد بودن آنها اطمينان حاصل کنند.
· با تکريم انسانهاي ديگر در خانه، مدرسه و اجتماع به وظيفهي کرامتي خود عمل نموده و در تقويت فرهنگ تکريم عمومي بکوشند.
· پيامهاي کرامتي را به خانواده و اجتماع منتقل کرده و آنان را به ايفاي نقش کرامتيشان آشنا سازند. (کريمزاده،1386، صص12-11).
هدف کلي
هدفهاي يک درس
واحدهاي پرورشي
شيوهي اجرايي اين طرح به اين شکل است که ضمن تعريف هدف غايي طرح و عملياتي کردن آن (که در چارت ذيل مشاهده ميشود) واحدهاي پرورشي طراحي و به شيوههاي متفاوت اجرا ميشود. (مرادحاصل و همکاران،1381، ص26)
هدف غايي
مقصد آموزشي
انسانهاي متعالي و متخلق به اخلاق الهي
کرامت انساني
برنامههاي طرح کرامت
در واقع تمام توضيحات اين طرح در قالب يک کتاب راهنما براي پنج پايهي موجود در دوره ابتدايي تنظيم، و در اختيار معلمان هر پايه قرار ميگيرد تا براساس برنامه ارائه شده در آن به ساماندهي فعاليتهاي پرورشي خود پرداخته و در هر هفته با موضوع قرار دادن يکي از عنوانهاي مطرح شده براي هر پايه و با استفاده از شيوههاي توصيه شده به بسط آن مفهوم در بين شاگردان پرداخته و آن مفهوم را در آنها نهادينه نمايند.
شيوههاي اجرايي اين طرح متفاوت ميباشد، اما در تمام آنها يک نکتهي اساسي مدنظر ميباشد و آن اينکه در اين طرح چشاندن مزهي کرامت به دانشآموزان به همان صورت است که در خانه عمل ميشود، با اين تفاوت که اينجا در فاصلههاي تدريس (نه در هنگام تدريس که "رسمي" است) و در همهي اوقاتي که "رسميتي" براي دانشآموزان مطرح نيست و در آن لحظات و اوقات که زمان، زمان آزادي (فراغت) دل آنهاست، اقدامهاي کرامتي صورت ميگيرد[1](کريمزاده،1386، ص13). برخي از فعاليتهايي که براي اجراي طرح مطرح ميشود، عبارتند از:
· قصه خواني و انجام بحث و گفتگويي بعد از ارائهي قصه.
· طرح آيات و روايات و ارائهي تفسير و توضيحي مختصر دربارهي آنها.
· نقل خاطرهي دانشآموز از زندگي خود و اطرافيان.
· استفاده از رسانهها براي جمعآوري اطلاعات.
· اجراي مسابقه و بازي.
· انجام فعاليتهاي هنري.
· انجام تحقيق و پژوهش.
· زنگ تفريح با محوريت موضوع واحد کار.
· ايجاد نمايشگاه از کارها.
· برگزاري مراسم اختتاميه در پايان سال تحصيلي و جمعبندي (همان، ص13).
1. نويسنده در توضيح اين شيوه متذکر ميشود که اين بخش عين جملات زنده ياد مرحوم رجبعلي مظلومي ميباشد.
برچسب:
نویسنده: هستی سلیمانی